ภาพยนตร์สารคดีเปิดเผยเบื้องหลังวงการเพชร สงครามระหว่างเพชรธรรมชาติ (Natural Diamond) ที่ถูกควบคุมโดยองค์กรยักษ์ใหญ่ ผู้กำหนดราคาของเพชรในตลาด และการแทรกซึมของเพชรสังเคราะห์ (Synthetic Diamond) จากห้องแล็บ ที่มีคุณสมบัติลักษณะเหมือนเพชรธรรมชาติทุกอย่าง

NOTHING LASTS FOREVER

Jason Kohn
(2022)
★★★★☆
 

ผู้คนทั้งโลกหลงกลโฆษณาชวนเชื่อเกี่ยวกับเพชร ว่ามันคือสิ่งที่หายากและทรงคุณค่า ซึ่งได้รับพัฒนาขึ้นมาโดยทีมการตลาดของบริษัท De Beers ผู้เชี่ยวชาญด้านการขุดเหมืองเพชร เส้นทางการค้าเพชร การผลิตเพชรในระดับอุตสาหกรรม รวมถึงการขายปลีก ก่อตั้งขึ้นในปี 1888 โดย Cecil Rhode และกลายเป็นผู้ควบคุมการแบ่งสรรปันส่วนเพชรดิบ (Rough Diamond) มากถึง 85% ของโลก

ราคาของเพชรขึ้นอยู่กับคุณลักษณะ 4 ประการ (4C’s) Carat (น้ำหนัก หรือจำนวนกะรัต), Color (สี), Clarity (ความใสบริสุทธิ์) และ Cut (ขนาดของเพชร) แต่คุณค่าของเพชรอยู่ที่ไหนกันแน่ อยู่ที่ราคา หรืออยู่ที่คุณค่าทางใจ ที่บริษัทเพชรพยายามสร้างขึ้นว่า เพชรคือสิ่งเลอค่า เป็นตัวแทนของรักแท้ที่บริสุทธิ์

Dusan Simic ผู้เชี่ยวชาญด้านอัญมณี (Gemologist) เชื่อว่าเราสามารถสร้างของปลอมที่เหมือนสิ่งที่ธรรมชาติสร้างขึ้นมาได้ 100% โดยเฉพาะเพชรสังเคราะห์ (Synthetic Diamond) ที่มีคุณสมบัติทางวิทยาศาตร์ไม่ต่างจากเพชรธรรมชาติ (Natural Diamond) โดยสามารถผลิตขึ้นได้ในห้องแล็บด้วยราคาที่ต่ำกว่ามาก ซึ่งเพชรสังเคราะห์มีความสมบูรณ์แบบมากกว่าเพชรธรรมชาติซะอีก แต่ก็ยังมีคนที่เชื่อว่าเพชรที่ถูกขุดมาจากใต้พื้นโลก คือสิ่งที่เป็นธรรมชาติที่พระเจ้าสร้างขึ้นมา ย่อมมีคุณค่ามากกว่าเพชรที่มนุษย์สร้าง

Martin Rapaport ประธานและผู้ก่อตั้ง Rapaport Diamon Report และ RapNet เครือข่ายออนไลน์ของการค้าเพชร ซึ่งเป็นผู้ประกาศราคาเพชรในตลาดมาตั้งแต่ปี 1978 เชื่อว่าเพชรคือสัญลักษณ์ของคำมั่นสัญญาแห่งรัก ดังนั้นเพชรจึงต้องมีราคาแพง เพราะเป็นสิ่งที่ผู้หญิงคาดหวังว่า สิ่งที่คนรักของเธอมอบให้ ก็ต้องเป็นของที่มีมูลค่าคู่ควร เขาปฏิเสธที่จะนำเพชรสังเคราะห์เข้ามาอยู่ในเครือข่ายค้าเพชรของเขา

ส่วนที่ชอบสุดของสารคดีนี้ คือบทสัมภาษณ์ของคุณ Aja Raden นักออกแบบเครื่องประดับ เธอคิดว่าเพชรทุกเม็ดเหมือนกันหมด และไม่มีมูลค่าอะไรเลย เธอเชื่อว่าการที่ผู้คนเกิดความอยากได้ เป็นเพราะพวกเขาถูกพร่ำบอกให้เชื่อว่าพวกเขาต้องการสิ่งนั้น ซึ่งทีมการตลาดของ De Beers ใช้การโฆษณาตลอดระยะเวลากว่า 100 ปี เพื่อทำให้ผู้คนหลงเชื่อว่าเพชรคือสิ่งที่คุณค่า และเป็นสิ่งที่พวกเขาต้องการ ด้วยการสร้างสิ่งประดิษฐ์ที่เรียกว่า แหวนหมั้น (Engagement Ring) ที่มีเพชรติดอยู่ด้านบน พวกเขาทำให้ทุกคนเชื่อว่า เพชรคือตัวแทนของความรักอมตะที่จะคงอยู่ไปชั่วนิรันดร์ (A diamond is forever.) เพชรคือสิ่งที่ดีที่สุด แน่นอนว่าคนเราต้องการสิ่งที่ดีที่สุด และยอมจ่ายเงินเพื่อสิ่งที่ดีที่สุด

Stephen Lussier รองประธานกรรมการบริหารของบริษัท De Beers เชื่อว่าเราไม่สามารถลอกเลียนแบบเพชรที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ผ่านกาลเวลากว่าพันล้านปี เป็นเหมือนสิ่งที่เชื่อมต่ออดีตกับปัจจุบัน แต่หลังจากมีข่าวเพชรสังเคราะห์ไหลเข้ามาปนอยู่กับเพชรธรรมชาติในตลาด พวกเขากลับพยายามปกปิดเรื่องนี้ไว้เป็นความลับ เมื่อข่าวรั่วไหลออกมา ทาง De Beers ก็ประกาศว่าได้ทำการสุ่มตรวจสอบเพชรจำนวนหลายพันกะรัต พวกเขาไม่พบว่ามีเพชรสังเคราะห์ปะปนอยู่เลย

De Beers จัดตั้ง IIDGR (International Institution of Diamond Grading & Research) เพื่อจำหน่ายเครื่องตรวจสอบเพชรทั่วโลก เป็นการสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้า ทำให้พวกเขาสามารถตรวจสอบเพชรได้ด้วยตัวเอง แทนที่จะต้องส่งเพชรไปตรวจสอบให้ห้องแล็บเหมือนสมัยก่อน แต่ในความเป็นจริง ไม่มีใครรู้ว่าเครื่องเหล่านี้ทำงานอย่างไร เพราะแม้แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านอัญมณี ก็ยังไม่สามารถแยกแยะเพชรธรรมชาติออกจากเพชรสังเคราะห์ได้ แม้แต่เพชรที่มาพร้อมกับใบรับรองของ GIA (Gemological Institute of America) ก็ไม่ได้หมายความว่ามันเป็นเพชรธรรมชาติจริง 100% เนื่องจากใบรับรองก็สามารถปลอมแปลงได้เช่นกัน

เรื่องเล่าในอดีตก็ถูกบิดเบือน ดัดแปลงเพื่อทำให้คนเชื่อว่าเพชรเป็นสิ่งที่มีมูลค่าสูงมาตั้งแต่โบราณ สมัย Mary of Burgundy ในศตวรรษที่ 14 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีการเจียระไนเพชรได้อย่างสมบูรณ์เป็นครั้งแรก โดยก่อนหน้านี้เพชรก็เป็นเพียงแค่อัญมณีชนิดหนึ่งเท่านั้น และไม่ใช่อัญมณีที่หายากอย่างที่ทุกคนเข้าใจ พวกเขาใช้การประมูลเพชรขนาดใหญ่ เพื่อสร้างภาพว่า เป็นการค้นพบครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ ทั้งที่บริษัทมีเพชรขนาดใหญ่มากมายเก็บอยู่ในโกดังอยู่แล้ว พวกเขาแค่รอเวลา กับการแต่งเรื่องราวที่น่าทึ่ง ก่อนจะปล่อยเพชรเหล่านั้นออกมาเปิดประมูลสร้างข่าวใหม่

Jwaneng เหมืองเพชรที่ใหญ่ที่สุดในโลกเป็นของ De Beers และรัฐบาลบอตสวานา มีความกว้างประมาณ 2 กิโลเมตร ในพื้นที่แห้งแล้งไม่มีคนอยู่อาศัย De Beers รายงานว่าเหมืองนี้ช่วยสร้างความเจริญให้กับประเทศบอตสวานา จากถนนลาดยาง 6 กิโลเมตร กลายเป็นเงินที่ใช้สร้างถนนยาวกว่า 6,000 กิโลเมตร หรือ แพทย์ 1 คนต่อประชากร 50,000 คน ก่อนจะมีเหมืองเพชร กลายเป็นแพทย์ 1 คน ต่อประชากร 300 คน รวมถึงโรงพยาบาล และการศึกษาฟรี

NOTHING LASTS FORVER เปิดฉายรอบปฐมทัศน์ในงานเทศกาลภาพยนตร์เบอร์ลิน วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2022 ก่อนจะเข้าฉายในสหรัฐอเมริกา วันที่ 11 พฤศจิกายน และในสหราชอาณาจักร วันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2023 พร้อมกับปล่อยสตรีมมิงทาง Showtime และ Paramount+